India Portal

Media in Mizoram
English
Mizo
Achieve
Current Photo
Archives
Contact Information
About us
Accredited Journalist
 
 
 

 

REHABILITATION AND RESETTLEMENT POLICY

Sorkar laipui chuan National Policy on Resettlement and Rehabilitation for Project Affected Families, 2003 thlakna tur National Policy on Rehabilitation and Resettlement, 2007 chu ngaihtuahin a pawm a.

Union Cabinet chuan Rehabilitation and Resettlement Policy thar chu dan anga hman a, Land Acquisition Act, 1894 pawh a tha thei ang bera siamthat a pawm bawk. Hemi atana hmalakna hi kaihhruaina awmsa zul zuia tih a ni a. He policy thar hman a nih nghal theihna tura Gazette Notification pawh rei loteah chhuah a tum.

He policy thar leh a thlawptu dan hrang hrangte hian hmasawnna hna thawhna atana ram (land)pawimawhna hre renga inkhairual taka kalpui a tum a, hetih lai hian ram neitute duh dan humhalhna leh leh ram luahtu, ram nei lo, lo neia eizawng leh lo neia eizawng ni lem lo, thingtlang khuaa cheng leh dam khawchhuahna atana lo leh ram hmangtute thatna tur a ngaihtuah dawn a ni.

He policy thar hnuaia hamthatna hi khuarel chhiatna thleng avanga loh theih lohva an chenna hmun chhuahsan ngai te, ram chhuh (land acquisition) avanga tuartu mimal leh chhungkuaten an chang vek dawn a. Mi tam leh tam lohvin he policy hi a tibuai lo vang.
He Policy thar hnuaia hamthatna hi harsatna tawk chhungkuate tan pawha innghahna tlak a nihna chhan chu an chenna tur ram zauh dan azira sorkar ram leh an ram hloh tak inthlengna dan siam te, harsatna tawk chhungkaw zinga mi pakhat tal project hnuaia hnathawh tur nghet pekna dan te; hna ruak awm dan leh harsatna tawktu chhungkaw duh dan siamrem te; mahni intodelhna kawng dap sak emaw hna thawh tur tha tawk an thawh theihna tura training leh hna thawk theia siam te; project hmuna contract hna pek emaw, eibar lam dapna tura remchanna siam sakna kawnga a pawl emaw thawkho emaw tana kawng hawn te; project saknaa thawk duh tan hlawh neia inhlawhna siam te; thingtlang leh khawpuia project dinna tur avanga ram an chhuhsakte tana chenna in sak sak leh hamthatna dang dangte siam a nih vang a ni.

An chenna in leh lo chhuhsak tak chhungkuaten bawng in, dawr leh hnathawhna hmun an sak theihna tura suma tanpuina te, chenna in lailawk dinna tur pek te; a huhova sawn chhuah an nih pawha chenna hmun tura an ruat saka - zirna, hriselna lam enkawlna, tui in tur, kawngpui, electric, inthiarna, sakhaw lam thil an tihna tur, bawng tlatna leh an mamawh thil dang ngaihtuahsak te a tel bawk.

Heng hamthatna an dawn tur zat hi Consumer Price Index zulzuia tih a ni ang a, a tul dan anga tha tawk taka siamrem zel a ni ang.

Project dinna hmuna hmun pawimawh bik tihchangtlun leh hmasawnna hna thawhna tura sum dahte lo enkawl turin Requiring Bodies siam a ni bawk a. Mihring dinhmun derthawng - rualbanlo, fahrah, enkawltu nei lo, hmeithai, nula pasal nei lo, hmeichhe thlahthlam leh an khawsakna tur pek nghal mai thei loh kum 50 aia upate tan an dam chhunga pension pekna tur special provision siam a ni a. ST leh SC te tana special provision siamah ram leh ram inthleng sak te, fuel an hman thin thil danga thlak sak te, ramngawa thingzai ni lo thil dang hman theihna dante, anmahni chhawmdawlna tura Gram Sabha leh Tribal Advisory Council berawna hma lak te, sangha an man theihna tura rights pek te, hnam leh sakhaw thila punkhawmna tura a thlawna ram pek te, an chenna sawnsakna hmuna reservation hamthatna an dawn thin ang pek zuite a tel bawk ang.

Harsatna thleng ngaihtuah fel nghaltu tur ruat an ni bawk a, chungte chu district level-ah R&R Committee, project level-ah R&R Committee leh thuneihna pek Ombudsman-te an ni ang. R&R Committee-ah hian he project avanga harsatna tawk chhungkaw aiawh te, hmeichhe aiawh te, tlawmngai pawl aiawh te, panchayat leh tualchhung aiawh tura thlante an tel bawk ang. Rehabilitation leh Resettlement scheme leh plan-te pawh social audit zawh fel vek hnuah hman a ni ang.

R&R ruahmanna chak taka bawhzui a nih leh nih loh en zui turin National Monitoring Committee, National Monitoring Cell, State leh UT-ten information an dawn dun theihna tur National Monitoring Cell te, project lian tham enkawltu tur Ministries/Departments hnuaia Oversight Committee-te dah vek a ni bawk ang.

Langtlanga engkim tih a nih theihna turin chenna hmun leh ram chhuhsak an nih dan te, chenna tur hmun thar buatsaiha chhawmdawl an nih dan te, harsatna tawk mihring zat leh chhawmdawlna atana ruahmanna zawng zawng hriattirna sem chhuahna dan pawh duan tel a ni a. Heng information-te hi vantlang hmuh theih turin Internet-ah dah a ni ang a, project thuneituten a mawhphurtu Gram Sabha leh Panchayat-te nen an bawhzui tlang ang.

Sorkar laipuiin National Rehabilitation Commission a din ang a, chu chuan harsatna tawk chhungte chhawmdawlna leh chenna in leh lo ngaihtuahsaktu tur thuneihna nei independent oversight thuneihna an nei ang.

Policy tharah hian chhungkaw chenna hmun sawn meuhva project thawhna tur hi Social Impact Assessment kimchang nei hmasa zet lo chuan tih loh tur tih a ni a, he project-in vantlang leh hnam thil hlu te, bungrua leh hmasawnna ruhrel a khawih dante an zir chiang ang a, a mawhphurtu sorkar chuan heng harsatna chin fel dan kawng dang dapin Central emaw State sorkar, heng hmuna thawkte scheme emaw programme emaw aia nepa a thawh a rem lo vang. SIA report chu independent multi-disciplinary expert group-inenfiahin an zingah hian social science leh rehabilitation expert pawh an tel ang. SIA clearance dinhmun azir hian project thawhna tura chengte sawn chhuahna chungchang pawh ngaihtuah zui tur a ni ang.

He project-in a nghawng tur hnamte hi engkim hriattira a tul dan ang zela biakrawn tur an ni a, khawtlang a nghawng dan tur sawihova public hearing-te neih a, R&R plan leh scheme chungchanga survey neih dan kimchang hriattir zel tur an ni a, Gram Sabha -te nena inbiakrawn reng tur a ni bawk a, Gram Sabha awm lohna hmuna public hearing an neihin harsatna tawk chhungkuaa hmeichhia te, NGO, Panchayat, tualchhung aiawha thlante chu an tel ve ngei tur a ni. Scheduled Areas-a Gram Sabha-te nena inbiakrawnna hi PESA Act, 1996 kaihhruaina hnuaia neih tur a ni.

He policy vek hian vantlang tana hman tur ram an lak reng rengin vantlang tana thil pawimawh atan ni lo thil dangah an hmang tur a ni lova, vantlang tana an hmang dawn a nih pawhin sorkarin a pawmpui a tul. Vantlang tana hman tur ram an la a nih pawha kum nga chhunga eng atan maha hman lohva dah a nih chuan Sorkar kutah engkim thlen tur a ni. Ram an lak emaw an chhuhsak emaw chu ngaihtuah fel ngai a nih chuan a latu chuan a pawisa chawi tur zaa 80 chu an ram laksaka emaw a rochungtu tur emaw nen an insem ang a, hei hi an ram laksak hlut zawng atanga chhut tur a ni ang.

He pawisa dawng ve thei tura ruat hian a duh zawk a nih chuan rehabilitation grant leh compensation-ah share angin zaa 20 a chang thei ang a. Requiring Body hi company-in shares leh debentures tichhuak tura thuneihna a pek a nih chuan RB thu hian tih fel theih a ni ang a, sorkar pawm tawh hnu a nih chuan rehabilitation grant leh compensation a dawn tur zat hi zaa 50 pawh a ni hial thei ang.

He policy thil tumte zinga pakhat chu project dinna atan hian a theih hram chuan mihring chenna tihbuai loh a tum ber a, mihring chenna in leh lo laksak/chhuhsak a tul a nih pawhin a tlem thei ang ber laksak a tum a ni. Project dinna tura ram mamawh zim thei ang ber ruahman a, lo neihna atan hman ram, thlai chinna atana hman zui loh tura a chhuhsak a nih phei chuan a zim thei ang ber tura chhut zel tul a ti bawk a, thlai chi hrang hrang chinna ram chu project dinna atan hian thlan loh hram a, tuilakna remchang ram phei chu pumpelh hram hram tul a ti bawk. Project-te hi hmun ruak emaw, tui lak tur awm lohna hmun rova din tha a ti ber a ni.

He Policy hi a a zau thei ang bera a mawhphurtu Ministries/Department te, State leh UT sorkar te, industry group te, R&R-a thawk mimal leh pawlte leh vantlang inberawna duan a ni.
 

PIB, Aizawl

This site is designed and hosted by National Informatics Centre, Mizoram State Unit
Information is provided and updated by : Press Information Bureau