|
Dated Aizawl, the 25th
November 2009. India ram hi hnam hrang leh ze
hrang, rin hran nei leh hmel inanglo tak tak te
inlungrual taka an chenna ram anih avangin zah leh
ngaihsan a hlawh hle a. Tribal te hi kan ram
lungphum pawimawh tak dintu te niin ngaihpawimawh an
hlawh em em a ni.
Ram hruaitu tam takte phei chuan tribal te dinhmun
chawisanna hi an ngaipawimawh hmasak ber niin India
ram Prime Minister lo ni tawh Indira Gandhi hi
tribal ten hmasawnna an neih nana hmala tu langsar
tak a ni a. Indira Gandhi chuan tribal hnam te chu
mawlmang taka khawsa, rilru zau tak pu, mi rinawm
tak nia ngaiin an hmasawnna kha a ngaipawimawh em em
a ni.
Changkan duhna rilru pua mahni inringtawk taka
hmalam thlir thintu niin ram inrelbawlna leh
hmasawnna kawnga hmalakna chi hrang hranga sawrkar
policy leh ruahhmannaah tribal te ngaihdan kha a
ngaipawimawh em em a ni.
Hnam hnufual zawkte leh tribal te tanpui duhna rilru
a pa Pandit Jawaharlal Nehru India ram Prime
Minister hmasa ber hnen atanga chhawm nungin an
hmalakna hrang hrangah rilru zau tak pu chunga
tanpui a peih reng thin a ni.
A pa Jawaharlal Nehru khan Nagaland kha State
puitlingah a hlang kai a, a thih hnuah pawh a pa
tihdan chhawm zelin Manipur leh Meghalaya te chu
State puitling nihna pe lehin khang hunlaia Union
Territory pahnih Mizoram leh Arunachal Pradesh te
hmasawnna atan sum leh paia tanpuina kawngah hma
nasa takin a la a ni.
A rilru chhungril tak atanga tribal te nena inzawmna
neiin India ram khawpui atanga an nundan ngaithla
liam mai lovin an mamawhte phuhru turin an in leh lo
te hmuh puiin a kawm thin a, Tribal te amah lawmnana
an lam changte chuan lamin a zawm ve ngei ngei thin
a ni. Tribal te pawhin an nel em em a, thian ena an
en rualin anmahni hmakhua ngaia thiamna hmanga an
nun kaihhruaitu zawlnei angin an en hial a. An
hruaitu an thian ni bawk chu rinna leh hmangaihna
rilru nena en letin inthlan lo thlen changa amah leh
an party tanpuitu mi rinawm rual an lo chang thin a
ni.
A thihcham a lo thlen hian Indira Gandhi-in tribal
te inrintawkna pea a enkawl dante kan hrereng a, A
bik takin Hmar chhak State te tana hma a lakna te
chu Manipur leh Meghalaya ten State puitling dinhmun
an chan atang ringawt pawh hian a hriat awm e. Kum
1970 chho vel khan mel lung chhinchiahthlak tak
phunin helna leh hnam leh hnam buaina hrang hrang
chhuak thin karah hma nasa taka la in hmar chhak
state te chu `Seven Sisters` tia koh theih khawpa
inlungrual an ni ta reng mai.
Naxal helte India ram hmun danga an lo chhuah tak
hnuah phei chuan Indira Gandhi-in hnam hnufual
zawkte tana hma a lakna fakawm zia a lang chiang
tawlh tawlh a ni.
Kum 1990 tawp lama Ministry of Tribal Affairs din
anih khan Indira Gandhi hmathlir thui zia entirin
kha Ministry kha India rama hnam hnufual leh
chawikan ngai ber Schedule Tribe ten hmasawnna kawng
an zawh theih nana hmalakna mumal tak a duang a ni.
Indira Gandhi khan tribal te zirna kha a
ngaipawimawh em em a. North Eastern Hill University
(NEHU) Shillong-a din a nih nan amah ngeiin hma a la
a. Mumal taka zirna kalpuina chuan tribal te chu an
mamawh tak hriatna pein kum tamtak chhung chu
Meghalaya, Mizoram leh Nagaland-a zirlaiten an
chhawr tangkai em em a ni.
Hnam ziarang leh tihdan Indira Gandhi khan
ngaipawimawhin chung atang chuan zir chhuah tur tam
tak a awm a ni tih ring tlat tu a ni a. A mitthlaa
India ram thar thlirin Tribal ten chanvo pawimawh
zawk changa an dinhmun an siam that hun tur
nghakhlel taka thlir puiin Tribal te chu an hnam
ziarang theihnghilh lova chak zawka an hmakhua an
sut hun nghakhlel takin a thlir a ni.
Prime Minister a nih lai leh ram hruaitu anih laia
amah belchiangtu Nagaland Chief Minister Hlui
Himachal Pradesh Governor ni tawh Hokishe Sema chuan
Indira Gandhi chuan tribalte nundan chu a
ngaipawimawh mai ni lovin an lak atang pawhin thil
tam tak a zir a ni, a ti.
*Special Representative with the Statesman, New
Delhi
PIB, Aizawl |